Yıldız Kenter’den “Ben Anadolu’yu İzlemek Gibi…

Yunan sinemasının dünyaca tanınan üçlüsü, Angelopoulos, Cocoyannis ve Costa-Gavras, bütünüyle farklı sinema anlayışlarına sahip, yine de ayrı ayrı tutulan, takip edilen yönetmenlerdiler. Angelopoulos’u elim bir trafik kazasında, Cocoyannis’i ise zamanlı bir ölümle yitirdi sinema dünyası. Seksenli yaşlarını süren Costa-Gavras ise hala üretmeye devam ediyor.

Bu üçlünün arasında ana akım anlatıya en yakın olanı ve bu yönüyle de belki daha fazla seyirlik özelliği olan filmler çekeni Cocoyannis’ti. Felsefi tavırlı, uzun plan-sekanslarla ilerleyen Angelopoulos (Eternity and a Day, Ulysses’ Gaze) ve politik sinema kavgasını hala sürdürmeye devam eden Costa-Gavras (Z, Missing) sinemasının dışında, nispeten daha ticari bir noktada duran Cocoyannis, bizde daha çok, Nikos Kazancakis uyarlaması Zorba ile (1964) tanınmaktaydı. Zorba, Anthony Quinn ve Alan Bates’in sürekli paylaşan oyunlarıyla muhteşem bir başyapıttı. (Yıllar sonra Fikret Hakan, tiyatro sahnesinde Anthony Quinn’in filmde canlandırdığı Alexis Zorba karakterine hayat verecekti.) Filmde bu iki aktörlerinin yarattıkları bir mucize değildi elbette, ikisi de tecrübeli, gerçekten çok iyi oyunculardı. Filmin diğerlerini yanındaki asıl büyük sürprizi, Irene Papas’ın varlığıydı.

Zorba

Irene Papas, yönetmenin vazgeçemediği oyunculardan biriydi ve Cocoyannis onunla antik Yunanlı yazar Euripides’in tragedyalarından uyarladığı üçlemeyi yaptı 1962 ve 1977 yılları arasında.

İlki, 1952 yapımı Elektra’ydı. Rollerin tamamının Yunanlı oyuncular tarafından paylaşıldığı film, neredeyse sessiz bir yapımdı. Bakışlar, kamera açıları, omuzların verdiği tepkiler, gözlerin kocaman açılması, makyaj, muhteşem görüntüler, etkili montaj ve tragedyanın gerektirdiği birkaç kelime ile sessiz dönem sinemasına göz kırpan, dışavurumcu bir anlatıya sahipti. Irene Papas, farklı fiziğinin ve bunun getirdiği avantajların oyununa kattıklarıyla, Anna Magnani eşdeğeri bir oyuncuydu ve perdede yaydığı büyü ile kısa zamanda tanınan, beğenilen bir oyuncu olmuştu. Bizde her Ramazan’da döne döne gösterilen, Mustafa Akad başyapıtı Mısır Filmi Çağrı ile (The Message) herkesçe tanınan bir yüz haline gelmişti.

Elektra

İkincisi, 1971’de kotarılan Truvalı Kadınlar’dı (The Trojan Women). Bu defa Katherine Hepburn, Genevieve Bujold, Vanessa Redgrave gibi dev aktrislerle paylaşmaktaydı başrolü Papas. Bu tragedya, Truva’daki direnişi anlatmaktaydı. Bu defa daha konuşkan bir filmle karşı karşıyaydık. Yapım, bir tragedyanın seyirciye yönelik bütün handikaplarına sahipti elbette. Ama kesinlikle birbirinden değerli aktris ve aktörleriyle, başarılı görüntü yönetimiyle ve kimilerine eskimiş gelebilecek, ama o haliyle bile muhteşem oyunlarıyla film, döneminin başyapıtlarındandı.

Truvalı

Sonuncusu ise 1977 yapımı Ifigenia’ydı. Irene Papas yine başroldeydi. Film, Agamemon’un büyük macerasını anlatırken, odağa, onun kutsal bir geyiği öldürmesi neticesinde kızdırdığı tanrıların ceza olarak kızının canını istemelerini anlatıyor. Bu defa yine ilk filmdeki gibi, sırf Yunanlı aktör ve aktrislerden faydalanan yönetmen, yine bir başyapıta imza atıyordu. Yabancı Dilde En iyi Film Oscar’ı için, Altın Palmiye için adaylık kazanmıştı yapım.

Zorba’nın tiyatro uyarlaması, benim üniversite yıllarıma rastlamıştı. Fikret Hakan’ı sahnede izlemiş olmayı çok isterdim. Ben Anadolu’nun muhtelif parçalarını internet kanallarında izleme fırsatı bulmuştum. Yıldız Kenter, oyunuyla devleşiyordu orada. Irene Papas’ın dışavurumcu, tipini avantajlarından da faydalanan oyunu Kenter’inkine pek benzemiyor elbette. Ama yine de onu Euripidies üçlemesinde izlerken, benzer tatları almamak elde değil.

Nisan 1972’de Samsun’da doğdum. Samsun Anadolu Lisesi’ni bitirdim. Ardından Eskişehir Anadolu Üniversitesi İnşaat Mühendisliği bölümünü kazanarak, 1995 yılında buradan mezun oldum. Sinemaya ilgim, ortaokul yıllarında arşivcilikle başladı. Bu ilginin boyutları, zaten yazı yazmayı ve kısa öyküler oluşturmayı seven beni, sinema üzerine karalamalar yapmaya itti. Sinema, Geceyarısı Sineması gibi dergilerde yazılarım yayınlandı. Yaklaşık on yıldır da Sekans Sinema Kültürü Dergisi’nde yazıyorum. Asıl mesleğim olan inşaat mühendisliğine de Samsun’da devam etmekteyim. Bu süreçte senaryo yazımına da yöneldim ve iki kısa, beş uzun metraj film senaryosu hazırladım. Bunlar çekmecemde kameraya alınacakları tarihi bekleyedursun, ben bir kısa filmde oyunculuk, bir kısa belgeselde yönetmenlik, bir kısa filmde de hem senaristlik hem de yönetmenlik denemelerinde bulundum. Kendi sinema serüvenimi anlattığım, BİR MÜHENDİSİN SİNEMA EĞİTİMİ adlı, Gece Kitaplığı Yayınevi’nden çıkan bir kitabım vardır. Halihazırda yine aynı yayınevinden çıkmaya hazır bir çevirim ve yazımı devam eden bir roman denemem bulunuyor.
Çalışmalarım:
Muhtelif dergilerde sinema yazıları (1995-…)
BİR MÜHENDİSİN SİNEMA EĞİTİMİ (Gece Kitaplığı, 2017)
CESUR YENİ DÜNYA (Çeviri, Aldous Huxley’den, Gece Kitaplığı’nda, baskıya hazır)
GÖLGENİ ARDINA AL (Roman, yazımı devam ediyor)
KUŞLAR DA GİTTİ (Kısa Belgesel, yönetmen, 2016)
ÖTEKİ (Onur Erdoğan’ın yönettiği kısa film, oyuncu, 2017)
GÖLGELER (Kısa Film, senarist ve yönetmen, 2017)
ESKİ USÜL (Kısa Film, senarist ve yönetmen, çekim hazırlığı sürüyor)
HÜZÜN TERAPİSİ (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2011)
MASAL RENKLERİ (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2012)
HAVAATAR (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2014)
TAŞ ATIMINDA BİR KUŞ (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2014)
BAHARIM SENSİN (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2016)
HAYAT DAMARI (www.habergazetesi.com.tr adresinden takip edebilirsiniz. Samsun Haber
Gazetesi’nde her hafta sonu yazı yazdığım köşemin adı. Aynı yazıları yayınlandıktan bir gün sonra internet siteme de koyuyorum.)
www.ilkermutlusiema.blogspot.com.tr (Blog, şimdilik ara verdim.)
www.ilkermutlu.org (şahsi internet sitesi: dergi yazılarım, yeni yazılar, film arşivi çalışması vb.)
www.sekans.org (dergimin sitesi)

Siz ne düşünüyorsunuz?

0 0

Bir yorum bırak

E-mail adresiniz yayınlanmayacaktır. Lütfen zorunlu alanları doldurunuz. * Yorumlar onaydan geçtikten sonra yayımlanacaktır. Küfür, hakaret ve spam içeren mail yazmayınız. Yapacağınız yorumlara lütfen dikkat ediniz.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Araç çubuğuna atla