Ana sayfa » Kahramanın Yolculuğu Yöntemi Üzerine Bir İnceleme

Kahramanın Yolculuğu Yöntemi Üzerine Bir İnceleme

DOROTHY’NİN SEPETİNDEN FRODO’NUN YÜZÜĞÜNE

Tanınmış dizi senaryosu yazarlarımızdan Bilal Babaoğlu, melekti Samsun’a döndü, buraya yerleşti. Bir sene kadar önce yönetmenlik de yapan (Aşık) ve bu uğraşını sürdürmeye de kararlı olan Babaoğlu, Samsun’da her yaştan insana sinema bilgisi ve merakı aşılamak ve ileride sektöre de katkı sağlamalarına aracı olmak adına, çeşitli atölyeler açtı. Bunlardan biri olan ve halen devam eden senaryo atölyesine ben de katıldım ve gerçekten kıymetli ders ve önerilerinden oldukça faydalanmaktayım.

Senaryo atölyesinde ilk dönemdeki izleğimiz, “Kahramanın Yolculuğu” teması. Bu yöntem, 1949’da Joseph Campbell tarafından formüle dökülerek, kitap haline getirilmiş (The Hero with Thousand Faces). Kitapta, ilkel çağların mitlerinden başlayarak, dinsel efsaneler dahil edebiyatın her döneminde geçerli bir yolculuk formülü kullanıldığından söz ediliyor. Modern sinemanın pek çok klasiği de aynı formülü izlemiş ve halen de izlemekte. Bu adımlar, sıradan dünya, maceraya çağrı, doğaüstü yardımlar, kahramanın sınanması gibi on iki başlık sırayla izlenerek atılıyorlar. Geriye dönüp, hayranlıkla izlediğiniz pek çok başyapıtın bu izleği kopyaladığını görüyor ve şaşkınlıktan küçük dilinizi yutuyorsunuz.

Bilal Babaoğlu

Kahramanın Yolculuğu, elbette sinemanın tamamında izlenen bir yol değil. Bugün artık daha modern, daha serbest yaklaşımlar mevcut senaryo dilinde. Ama bu yöntemin, hatta formülün varlığını öğrenmek, aralarında akrabalıklar bulduğunuz, ama bu durumu bütünlüklü olarak açıklayamadığınız filmler konusunda zihninizi birden açıveriyor.

Babaoğlu hocanın izlememizi önerdiği bir seri olan Yüzüklerin Efendisi’ni (The Lord of the Rings, Peter Jackson, 2001, 2002, 2003) tamamlarken, önceki derste kısaca özetlediği Kahramanın Yolculuğu olgusu, bu film serisiyle, daha önce izlemiş olduğum Oz Büyücüsü (The Wizard of Oz, Fleming, Cukor, LeRoy, Taurog ve Vidor –evet, 5 yönetmenli bir film! -, 1939) fantazyasının, neredeyse aynı hikâyeyi anlattıklarını fark ettim. Hoca bir hafta sonra da bu filmi izlememizi isteyecekti!

Bu söylediğim durum, usta bir edebiyatçı olan Tolkien’e hakaret olarak algılanmamalı. Bunu yapabilmek için insan önce onun eserine alternatif, dev bir yapıt yaratmalı ki haddim değil. Ama bu durum daha çok bir yazma geleneğinden kaynaklanıyor olmalı. Oz Büyücüsü de bir edebiyat eserinden uyarlanma (L. Frank Baum’un öyküsü). Bu edebiyat eserlerinin bir formülü izlemesinden daha normal bir şey yok. Zaten bu formül, sadece yazılı edebiyata ait bir şey de değil. Yıllar öncesine dönüp, babaannemin anlattığı masalları anımsadığımda, Kahramanın Yolculuğu ’nu o gün biliyor olsaydım, her gece uydurduğu anlatılarında hep o formülü kullandığına yemin edebilirdim. Bu, yazılı ya da sözlü, bütün anlatıcıların zaman zaman başvurdukları, kullanışlı bir formül.

Öyle ya, Frodo’nun yüzüğü varsa, Dorothy’nin de sepeti var, yanından ayırmadığı, gözü gibi baktığı. Arslan, teneke adam, korkuluk ve hatta küçük finonun kardeşliği, pekâlâ yüzük kardeşliği ekibiyle eşleştirilebilir. Sauron’un dev gözü, Oz Büyücüsü ’nün dev yansımasıyla aynı şey değil mi?

Başka bir nokta daha var göze çarpan ve iki yapıtın kahramanları arasında ortak olan: kahramandan beklediğimiz nedir? Cesarettir değil mi? Öncelikle cesarettir. Elbette iyi olması, özverili olması gibi özellikler de vardır onda olması beklenen. Ama iki filmin başkahramanları da cesur olmaktan uzaklar. Yani, o yolculuğa çıkma cesaretini gösteriyorlar elbette. Ama Dorothy de, Frodo da, yol boyunca karşılaştıkları tuhaf, ürkütücü yaratıklardan hep korkuyorlar. Her zaman şansları yardım ediyor onlara. Dorothy, serptiği suyun kötü kalpli cadıyı öldüreceğini bilmiyordu. Frodo’da Gollum’a yenilmek üzereydi. Film boyunca da hastalıklıydı zaten. Dostu Sam, onu kurtarmak için atılınca, yüzük de, Gollum da ateşe yuvarlanırlar.

Öte yandan kahraman kavramı kafamızı hep kurcalar, karıştırır iki film boyunca. Neticede cesaret ve filmde öne çıkma söz konusu olduğunda, Oz’da köpecik, Yüzük’te de yüzük ana kahramandır. Bu gözle izlediğinizde, iki filmde de olaylara yön verenlerin onlar olduğunu görürsünüz.

Bu benzerlikler, bu yapıtların bir formüle dayanıyor olması, değerlerinden bir şey kaybettirmiyor. İkisi de perdeye aktarıldıkları eserin oldukça iyi uyarlamaları. Hem de bunların ilk uyarlamaları olmamalarına rağmen. Oz Büyücüsü, 1925 yılında Larry Semon tarafından filme aktarılmıştı. Ama yapım, tarihin tozlu rafları arasında yitip, gitti. Yüzüklerin Efendisi ise 1978’de Ralph Bakshi yönetiminde çizgi olarak filme alınmıştı. Bunun başarısız bir yapım olduğunu söyleyemeyiz, lakin Bakshi, Fritz the Cat (1972), Fire and Ice (1983) gibi çizgi klasiklerin de yaratıcısı. (Hobbit’in de 1966 yapımı kısa bir çizgi filmle (Gene Deitch) perdelere uğradığını belirteyim.)

Nisan 1972’de Samsun’da doğdum. Samsun Anadolu Lisesi’ni bitirdim. Ardından Eskişehir Anadolu Üniversitesi İnşaat Mühendisliği bölümünü kazanarak, 1995 yılında buradan mezun oldum. Sinemaya ilgim, ortaokul yıllarında arşivcilikle başladı. Bu ilginin boyutları, zaten yazı yazmayı ve kısa öyküler oluşturmayı seven beni, sinema üzerine karalamalar yapmaya itti. Sinema, Geceyarısı Sineması gibi dergilerde yazılarım yayınlandı. Yaklaşık on yıldır da Sekans Sinema Kültürü Dergisi’nde yazıyorum. Asıl mesleğim olan inşaat mühendisliğine de Samsun’da devam etmekteyim. Bu süreçte senaryo yazımına da yöneldim ve iki kısa, beş uzun metraj film senaryosu hazırladım. Bunlar çekmecemde kameraya alınacakları tarihi bekleyedursun, ben bir kısa filmde oyunculuk, bir kısa belgeselde yönetmenlik, bir kısa filmde de hem senaristlik hem de yönetmenlik denemelerinde bulundum. Kendi sinema serüvenimi anlattığım, BİR MÜHENDİSİN SİNEMA EĞİTİMİ adlı, Gece Kitaplığı Yayınevi’nden çıkan bir kitabım vardır. Halihazırda yine aynı yayınevinden çıkmaya hazır bir çevirim ve yazımı devam eden bir roman denemem bulunuyor.
Çalışmalarım:
Muhtelif dergilerde sinema yazıları (1995-…)
BİR MÜHENDİSİN SİNEMA EĞİTİMİ (Gece Kitaplığı, 2017)
CESUR YENİ DÜNYA (Çeviri, Aldous Huxley’den, Gece Kitaplığı’nda, baskıya hazır)
GÖLGENİ ARDINA AL (Roman, yazımı devam ediyor)
KUŞLAR DA GİTTİ (Kısa Belgesel, yönetmen, 2016)
ÖTEKİ (Onur Erdoğan’ın yönettiği kısa film, oyuncu, 2017)
GÖLGELER (Kısa Film, senarist ve yönetmen, 2017)
ESKİ USÜL (Kısa Film, senarist ve yönetmen, çekim hazırlığı sürüyor)
HÜZÜN TERAPİSİ (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2011)
MASAL RENKLERİ (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2012)
HAVAATAR (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2014)
TAŞ ATIMINDA BİR KUŞ (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2014)
BAHARIM SENSİN (Uzun Metraj Film Senaryosu, 2016)
HAYAT DAMARI (www.habergazetesi.com.tr adresinden takip edebilirsiniz. Samsun Haber
Gazetesi’nde her hafta sonu yazı yazdığım köşemin adı. Aynı yazıları yayınlandıktan bir gün sonra internet siteme de koyuyorum.)
www.ilkermutlusiema.blogspot.com.tr (Blog, şimdilik ara verdim.)
www.ilkermutlu.org (şahsi internet sitesi: dergi yazılarım, yeni yazılar, film arşivi çalışması vb.)
www.sekans.org (dergimin sitesi)

Siz ne düşünüyorsunuz?

0 0

Bir yorum bırak

E-mail adresiniz yayınlanmayacaktır. Lütfen zorunlu alanları doldurunuz. * Yorumlar onaydan geçtikten sonra yayımlanacaktır. Küfür, hakaret ve spam içeren mail yazmayınız. Yapacağınız yorumlara lütfen dikkat ediniz.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Araç çubuğuna atla