Teknik Analiz

Yönetmen Ve Görüntü Yönetmeni Arasındaki Fark

Sinema üzerine teknik ya da teorik çalışanlar, uzaktan ya da yakından temas eden sinemaseverlerin aklında bir grup önemli soru işareti var. Nedir bu yönetmen, nedir bu görüntü yönetmeni? Nedir bu direktör ve nedir bu rejisör? Aralarındaki fark nedir? Sette nasıl bir hiyerarşi vardır? Bu soruların cevabını dilim döndüğünce anlatacağım. Fakat öncelikle farklı kültürlerin “yönetmenlik” mesleğine yaklaşımlarıyla başlayalım.

Yönetmen Ne İşe Yapar?

Yönetmene ister yönetmen, ister direktör (director) ister rejisör (rejisor) densin; temel işi kendisinin ya da yapımcısının belirlediği politikalar doğrultusunda bir filmin çekimlerini tamamlayan ve bütçe sorumluluğunu alan kişidir. Bir yönetmen bu işi gerçekleştirebilmek için yapım-öncesi (pre-production), yapım (production) ve yapım sonrası (post-production) bütün aşamalarda içerikle ve biçimle ilgili kararları verir. Yapım öncesi aşamada; filme alınacak senaryonun konusunu, türünü, temel politikalarını, karakterlerin motivasyonunu, senaryonun alanını ve derinliğini belirleyen kararlar alır. Yapım aşamasında; kamera açıları (geniş açı, dar açı, üst açı, açı-karşı açı, zoom, omuz-üstü vs.) kamera türleri (sabit, hareketli, vinç vs.) ve kamera kompozisyonları (çerçeveleme tercihleri); ışığın nasıl kullanılacağı (sert, yumuşak, ters vs); uygulanacak efekt türü (özel efekt ve ya görsel efekt); mekan yapısı (mekan giydirmesi, renklendirmesi, ortam atmosferi); kamera önü performansları (aktör ve aktrislerin nasıl rol vereceği) vs. gibi birçok dizisel ve dizimsel tercihler yapar ve istediği bir kombinasyon oluşturur. Yapım sonrası aşamada ise; filmin nasıl kurgulanacağı (editing ya da montage), nasıl renklendirileceği (color correction), ses miksajlarının (diyalog, ortam sesi, müzik vs.) nasıl düzenleneceği gibi konularda doğrudan müdahale eden ya da fikir belirten “sanatçıdır”.

Direktör Yaklaşımına Karşı Rejisör Yaklaşımı

Bilindiği gibi her meslek gurubunda keskin hiyerarşik disiplini ve iş bölümü olan Amerikalılar dolayısıyla Hollywood, yönetmenlerine “director” sıfatını verir. Hollywood’un film direktörleri, belirlenen politikalara uygun olarak seti çalıştırır. Amerikalı yönetmenlerin geneli; yukarıda saydığımız dizisel ve dizimsel kararların birçoğunu tek başına alamaz. Doğrudan yapımcının sete atadığı uygulayıcı yapımcıya bağlı olarak, yapımcının istediği kararları almak durumunda kalır. Ancak yapımcıların güvendiği, rüştünü ispat etmiş yönetmenler, bu aşamalarda çeşitli kararlar alarak filmi bir ürüne dönüştürmede önemli katkıları olur. Avrupa merkezli sinema anlayışında ise daha bir serbestlik vardır. Yönetmenler filmlerinin tüm aşamalarına ve politikalarına bizzat kendileri karar verir. Üstelik bu yönetmenlerin teknik bilgisi de vardır. Avrupa’nın önde gelen sinema ülkelerinde yönetmenlere rejisör denir. Avrupalıların rejisör kavramı, Amerikalıların direktör kavramından bu noktada farklılık gösterir. Bu farklılık, özelikle Fransız Yeni Dalgası (la Nouvelle Vague) ve bu ekole bağlı yönetmenlerin başarısı ile pekişmiştir.

Nasıl Yönetmen Olunur?

Okullu yönetmenlerle birlikte, kendini yetiştirmiş yönetmenlerde mevcuttur. Yönetmen olabilmek için felsefeye, psikolojiye, sosyolojiye, sinema tarihine, sinema kuramlarına ve göstergebilime hâkim olmak ve çokça film incelemek gerekir. Bunların haricinde bir yönetmen adayının anlatacak hikâyeleri olmalı ve bu hikâyeleri kendine has biçimsel özelliklerle anlatabilmelidir.

Peki, Görüntü Yönetmeni Ne İş Yapar?

Yönetmenden okullu olması beklenmez ancak bir görüntü yönetmeninden ya da adayından kesinlikle okullu olması beklenir. Çünkü kâğıt üzerinde belirlenen hikâyeyi filme aktaracak olan kişi görüntü yönetmenidir.  Görüntü yönetmeni sette kameraları ve ışığı kontrol eder. Bu cihazları kullanan ekipleri yönetir. Dolayısıyla teknik olarak bu cihazları kullanmaya yetkin olmalıdır. Görüntü yönetmeni kameraların ve ışığın çekime hazırlanmasını, istenilen özelliklerde ayarlanmasını, çekimlerin teknik açıdan sorunsuz yapılmasını denetleyen “zanaatçıdır”.

Cinematography ve Director of Photography (DoP) Arasındaki Fark Nedir?

Bilindiği gibi bir sette birden fazla kamera vardır. Bu kameraların 1 nolu olanını yani ana kamerayı görüntü yönetmeni bizzat kendisi kullanıyorsa, filmin jeneriğinde görüntü yönetmeninin sıfatı “Cinematography by” olarak geçer. Filmin çekimlerinde görüntü yönetmeni kamera kullanmıyor ve bunun yerine kendisi için hazırlanmış ekrandan; çerçeveleme, açı, makyaj, kostüm ve benzeri gibi unsurları kontrol ediyor, yapım sonrası aşamada renk düzenlemesi işlemine katılıyorsa, bu görüntü yönetmeninin jenerikte sıfatı “Director of Photography (DoP) olarak geçer.

Yorum bırakın

Kağan Yıldıran

Kağan Yıldıran

Sinema Yazarı
1990 Bakırköy/İstanbul doğumluyum. Anadolu Üniversitesi Radyo-TV Programcılığı ve Uluslararası İlişkiler Bölümünü bitirdim. Roman ve uzun metraj film senaryoları yazıyorum. Star TV, Şafak Film gibi kurumlarda çalıştım. Kısa filmlerim ve videolarım https://www.youtube.com/watch?v=iakLE0RISeI&list=UUDUS4X1RLdtO4NIznWlQNJQ Film arşivleme ve okumaları yapıyorum. Eyüp Film Akademisi (EFA) ilk dönem mezunuyum. Fotoğrafçılık eğitimi aldım ve bir dönem serbest fotoğrafçılık yaptım.Mail yollamak için linke tıklayın.